Mikrohistorie · 06 / 12
„Chciałem, żeby coś się zmieniło”Decyzja o przystąpieniu do strajku
Dla jednych strajk w Hucie Katowice był szansą na zmianę, dla innych źródłem niepokoju i zagrożeniem dla funkcjonowania zakładu. Każdy z pracowników musiał sam zdecydować, po której stronie stanąć. Józef Mazur, zatrudniony na Wydziale Walcowni Średniej, swoją decyzję wiązał z wychowaniem rodzinnym, pamięcią o przeszłości i przekonaniem, że należy upomnieć się o zmiany. Po latach wspominał nie tylko własne motywacje, lecz także wydarzenia, które na długo pozostały w jego pamięci.

Józef Mazur rozpoczął pracę w Hucie Katowice w 1976 roku. Przyjechał do Zagłębia z południowo-wschodniej Polski, niedługo po odbyciu służby wojskowej. Początkowo najważniejsze były dla niego zatrudnienie, perspektywa własnego mieszkania i zapewnienie rodzinie stabilnych warunków życia.
Pracował jako tokarz przy obróbce walców. Z czasem poznał specyfikę ogromnego zakładu i ludzi, którzy przyjechali do niego z różnych stron kraju. Wspominał, że między pracownikami panowała serdeczna atmosfera, a codzienna praca sprzyjała nawiązywaniu bliskich znajomości.
Wydarzenia polityczne i społeczne, które doprowadziły do strajków, postawiły jednak hutników przed trudnymi wyborami. Pracownicy różnili się poglądami i oceną sytuacji. Nie wszyscy popierali działania strajkowe, a podziały przebiegały również między osobami, które od lat pracowały obok siebie.
Podczas spotkania z młodzieżą Józef Mazur został zapytany, dlaczego zdecydował się uczestniczyć w strajku. Odpowiadając, nie koncentrował się na postulatach ekonomicznych ani szczegółowych żądaniach pracowników. W pierwszej kolejności odwołał się do historii własnej rodziny.
„Co mnie skłoniło do strajku? Być może wychowanie takie rodzinne. W mojej rodzinie byli AK-owcy, którzy oddali życie”
Wspomnienie członków rodziny związanych z Armią Krajową stanowiło dla niego ważny punkt odniesienia. Jak podkreślał, wychowanie i przekazywane w domu wartości ukształtowały jego sposób myślenia.
Decyzję o przystąpieniu do strajku przedstawiał jako osobisty wybór, podjęty pod wpływem przekonania, że istniejąca sytuacja wymaga zmian.
„To była taka chwila decyzji. Poczułem taki obowiązek, taką chęć. Chciałem, żeby nastąpiła jakaś zmiana”
W jego relacji szczególnie wyraźne było poczucie odpowiedzialności wynikające z rodzinnych doświadczeń. Nie przedstawiał swojej decyzji jako rezultatu namowy konkretnego przywódcy. Przeciwnie, zaznaczał, że osób stojących na czele strajku nie znał osobiście i nie chciał ich oceniać.
Wspomnienia Józefa Mazura pozwalają również zobaczyć, jak różnie wydarzenia związane ze strajkami oceniali ludzie pracujący w tym samym zakładzie.
W wywiadzie uczestniczył także Bruno Berner, wieloletni pracownik Huty Katowice i mistrz na Wielkich Piecach. Otwarcie deklarował swoje lewicowe poglądy i krytycznie odnosił się do działań części przywódców Solidarności. Uważał, że niektórzy z nich przyczyniali się do pogłębiania konfliktów w zakładzie.
Józef Mazur odniósł się do tej wypowiedzi bez próby podważania prawa kolegi do odmiennej oceny wydarzeń.
„Moja historia jest trochę przeciwstawna do tego, co powiedział kolega. To nie znaczy, że ja go nie szanuję. Można się różnić, ale należy rozmawiać”
Te słowa pokazują, że nawet po wielu latach odmienne poglądy dotyczące strajków nie musiały przekreślać wzajemnego szacunku między dawnymi pracownikami.
Jednym z najbardziej niezwykłych wspomnień Józefa Mazura z okresu strajku było wydarzenie na walcowni. Pracownik opowiadał o mężczyźnie, którego wcześniej spotykał w zakładowej szatni. Był to człowiek uprzejmy, chętnie rozmawiający z hutnikami i wyjaśniający im różne sprawy.
Podczas strajku na teren walcowni przyszedł ksiądz, który odprawił mszę świętą. Wychodząc, powiedział pracownikom, że pozostawia ich pod opieką innego księdza.
Dopiero wtedy Mazur dowiedział się, że znajomy mężczyzna z szatni był duchownym. Jak wspominał, należał do księży robotników i otrzymał święcenia kapłańskie od Karola Wojtyły.
Wydarzenie to zapamiętał jako zaskakujący moment strajku, podczas którego codzienne znajomości nabierały zupełnie nowego znaczenia.
Jeszcze silniejszy ślad pozostawiły w nim wydarzenia związane z wprowadzeniem stanu wojennego. Mazur wspominał poczucie niemocy i utraty nadziei na zmiany, których wcześniej oczekiwał.
„Ten stan wojenny wywołał we mnie taką niemoc. Takie podcięcie skrzydeł”
Po latach jego relacja nie ograniczała się jednak wyłącznie do rozczarowania. W rozmowie z młodzieżą powracał do znaczenia dialogu, szacunku i umiejętności porozumiewania się pomimo różnic.
Historia Józefa Mazura pokazuje, że za wydarzeniami wielkiej historii stały indywidualne decyzje ludzi, którzy kierowali się własnymi doświadczeniami, wartościami i przekonaniami. Dla niego udział w strajku był przede wszystkim odpowiedzią na wewnętrzne poczucie obowiązku i potrzebę zmiany.
Choć tamte wydarzenia podzieliły wielu pracowników, po latach potrafił rozmawiać o nich z człowiekiem, który patrzył na nie zupełnie inaczej. To właśnie takie spotkania przypominają, że historia Huty Katowice jest nie tylko opowieścią o sporach, ale również o możliwości porozumienia.



