Mikrohistorie · 12
Ludzie huty
Mikrohistorie powstały na podstawie rozmów młodzieży z dawnymi pracownikami Huty Katowice, prowadzonych w ramach projektu „Od huty do wspólnoty”.
Mikrohistoria 01„W półbutach na budowę giganta”
Pierwsze dni w Hucie KatowiceNagranie świadka · 1:30
Mikrohistoria 02„Mieszkanie za trzy lata”
Jak Huta Katowice zmieniała życie rodzinNagranie świadka · 0:55
Mikrohistoria 03„Huta nigdy nie zasypiała”
Życie w rytmie trzech zmianNagranie świadka · 1:03
Mikrohistoria 04„Jeden za drugim”
Przyjaźnie, które rodziły się w hucieNagranie świadka · 1:42- Mikrohistoria 05
„Nie samą hutą człowiek żył”
Pogoria, wczasy i zakładowe życieNagranie świadka · 1:45
Mikrohistoria 06„Chciałem, żeby coś się zmieniło”
Decyzja o przystąpieniu do strajkuNagranie świadka · 1:14
Mikrohistoria 07„Porozumienie dla całej Polski”
Dlaczego Huta Katowice zapisała się w historii?Nagranie świadka · 2:19
Mikrohistoria 08„Po dwóch stronach strajku”
Odmienne poglądy, wspólna hutaNagranie świadka · 1:02
Mikrohistoria 09„Zamknęli mnie dzień wcześniej”
Stan wojenny oczami hutnikaNagranie świadka · 1:19- Mikrohistoria 10
„A kto ty jesteś?”
Powrót ojca ze strajkuNagranie świadka · 1:40
Mikrohistoria 11„Najpierw zobacz w nim człowieka”
Solidarność ponad podziałamiNagranie świadka · 0:40
Mikrohistoria 12„Byliśmy dobrymi inżynierami, ale nie znaliśmy wolnego rynku”
Huta Katowice po 1989 rokuNagranie świadka · 1:08
Nagrania · 12
Posłuchaj świadków
Fragmenty wywiadów nagranych przez młodzież 21 października 2026 r. w projekcie „Od huty do wspólnoty”. Fragmenty wybrane i wyczyszczone z szumów, zapis po lekkiej redakcji językowej. Pod każdym nagraniem jest zapis rozmowy.
Mikrohistoria: „W półbutach na budowę giganta”Fragment rozmowy · 1:30
„A ja w półbutach przyjechałem”
Były inżynier Huty Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Rozmówca: U mnie to był przypadek. Zdawałem na medycynę, ale się nie dostałem. A w dawnych czasach wojsko było obowiązkowe i groziło mi powołanie. W drugim terminie były egzaminy na politechnikę. Zdałem i zostałem, bo szkoda mi było roku, żeby znowu próbować na medycynę. Skończyłem, a po studiach obowiązywał nakaz pracy.
[…] pominięty fragment rozmowy
Rozmówca: Ja musiałem iść do Huty Zawiercie, bo stamtąd wziąłem stypendium. Ale jestem z Zawiercia i pomyślałem: jak tam pójdę, wszystko będę zawdzięczał jakimś wujkom, bo pełno wujków tam pracowało. Nie chcę wujkom zawdzięczać, idę do tej dużej huty.
Uczeń: Czyli chciał pan sam zbudować swoją karierę?
Rozmówca: Samodzielnie. Poszedłem od razu na głęboką wodę, na wielkie piece. Przyjmowano nas w małym baraku. Popatrzyłem, wszedłem w tę czerwoną glinę, a ja w półbutach przyjechałem.
Rozmowa uczniów III LO w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami Huty Katowice · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Mieszkanie za trzy lata”Fragment rozmowy · 0:54
„Na mieszkanie czekało się czterdzieści lat”
Józef Mazur, tokarz na Walcowni Średniej
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Józef Mazur: Moja historia jest taka. Przyjechałem tutaj z województwa podkarpackiego, jak wcześniej wspomniałem, świeżo po wojsku. W domu było nas czworo, u mojej żony troje. Jako najstarsi musieliśmy, można tak brzydko powiedzieć, zrobić miejsce młodszym.
Józef Mazur: Huta Katowice była wtedy głośnym przedsięwzięciem, wiele proponowano. Podjęliśmy temat, bo w moich stronach na mieszkanie czekało się około czterdziestu lat, a tutaj huta proponowała je w ciągu trzech lat. I razem, jeszcze jako narzeczeni, przyjechaliśmy tutaj, na hutę. To było w maju.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Huta nigdy nie zasypiała”Fragment rozmowy · 1:02
„Huta nie zamierała, nie usypiała”
Były dyrektor Huty Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Rozmówca: Im dalej od tamtego czasu, tym bardziej człowiek wypiera z pamięci rzeczy niedobre. W tak wielkiej zbiorowości nie da się nie spotkać kogoś nieżyczliwego. Na budowie było pięćdziesiąt tysięcy ludzi, potem załoga liczyła około dwudziestu tysięcy, a przez wiele lat około szesnastu tysięcy.
Rozmówca: Wiecie, to trzy zmiany. Huta żyła całą dobę. Huta nie zamierała, nie usypiała. Świątek, piątek, Boże Narodzenie, Wielkanoc, sylwester – huta żyła. W pierwszych latach, jako młodzi ludzie, pracowaliśmy oczywiście w systemie zmianowym, więc trochę świąt spędzonych w hucie mam.
Rozmowa uczniów III LO w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami Huty Katowice · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Jeden za drugim”Fragment rozmowy · 1:41
„Jeden za drugim”
Józef Mazur, tokarz na Walcowni Średniej
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Józef Mazur: Kiedy tu podjąłem pracę… Wcześniej pracowałem w małym zakładzie. Jak przyjechałem i zobaczyłem ten ogrom, pierwszą rzeczą było przerażenie. Nigdy się z czymś takim nie spotkałem. Słyszałem tylko, że huta to ciężka praca, ale to przerosło moje wyobrażenia. Trzeba było się jednak wziąć w garść i iść do przodu, bo zaraz się ożeniłem, przyszły dzieci i trzeba było zadbać o rodzinę.
Józef Mazur: A jeżeli chodzi o atmosferę, to zupełnie potwierdzam, co kolega powiedział. Inna była atmosfera. Później zaczęła się, brzydko powiem, gonitwa szczurów. Wtedy rozmawiało się bardzo dużo. Jeden za drugim – taka była wewnętrzna więź. Choć dzieliło nas ileś kilometrów: jeden przyjechał z Kieleckiego, drugi z Rzeszowskiego, ale był jakiś wspólny temat. Ludzie byli bardziej serdeczni.
Józef Mazur: Jak padło hasło, że idziemy po pracy na piwko, to wszyscy wychodzili i szli. A później już: „nie mogę”, „a to, a tamto”. I wkradła się zazdrość.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Nie samą hutą człowiek żył”Fragment rozmowy · 1:44
„Czysto, fajnie, świeże powietrze”
Były pracownik zakładu związanego z Hutą Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Rozmówca: Opieka socjalna była dobra. Moje dzieci jeździły na kolonie z zakładu pracy. Ośrodków było mnóstwo. Wracając jeszcze do wypoczynku: piękny był ośrodek [nazwa niewyraźna w nagraniu], był też Zielonogórski.
Rozmówca: Niedaleko, w Rogoźniku, było pięćdziesiąt takich domków, bardzo fajnie wyposażonych, z centralną stołówką. Jedzie się przez Łagisza do autostrady i na drugą stronę, i dojeżdża się do Rogoźnika. Tam jest piękny zalew, kajaki i te małe domki.
Rozmówca: Pracownicy dostawali je za parę groszy. Przez dwa tygodnie można było samemu gotować albo iść na posiłek do centralnej kuchni, do restauracji. Czysto, fajnie, świeże powietrze.
Rozmowa uczniów CKZiU w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami zakładów Huty Katowice · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Chciałem, żeby coś się zmieniło”Fragment rozmowy · 1:14
„Chciałem, żeby nastąpiła jakaś zmiana”
Józef Mazur, tokarz na Walcowni Średniej
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Józef Mazur: Jestem jakby po przeciwnej stronie niż to, co kolega powiedział. To nie znaczy, że go nie szanuję. Można się różnić, ale należy rozmawiać i pewne sprawy sobie wyjaśniać.
Józef Mazur: Co mnie skłoniło do strajku? Być może wychowanie rodzinne. W mojej rodzinie byli akowcy, którzy oddali życie. I później to wychowanie mnie ukształtowało. A strajk… Decyzja chwili. Poczułem taki obowiązek, taką chęć. Chciałem, żeby nastąpiła jakaś zmiana. Ale stan wojenny wywołał we mnie taką niemoc. Jakby odcięcie skrzydeł.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Porozumienie dla całej Polski”Fragment rozmowy · 2:19
„Wszyscy pracownicy we wszystkich zakładach pracy w Polsce”
Były dyrektor Huty Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Rozmówca: Kontekst jest taki, że był to niespokojny czas. Wybuchają strajki w Gdańsku, za Gdańskiem w Szczecinie. Po dwóch tygodniach podpisują porozumienie – to słynne, ze zdjęć. Podpisują w Gdańsku, w Szczecinie, w Jastrzębskiej Spółce Węglowej w Jastrzębiu. I zaczyna strajkować huta – już we wrześniu, kiedy tamte porozumienia są podpisane. Dlaczego?
Rozmówca: Nie sam Wałęsa, ale zaplecze, które za nim stało. Za strajkami robotniczymi – w Gdańsku, Szczecinie, Jastrzębiu i w Dąbrowie – stała grupa inteligencji zainteresowanej zmianami. Zorientowali się, że w trzech wcześniejszych porozumieniach postulaty sformułowano tak, że zgoda rządu pozwalała zakładać związki zawodowe w Gdańsku – tylko w Gdańsku, w Szczecinie – tylko w Szczecinie, w Jastrzębiu – tylko w Jastrzębiu.
Rozmówca: I dopiero w czwartym porozumieniu, podpisanym w Dąbrowie Górniczej, był zapis, że prawo do tworzenia związków zawodowych mają wszystkie zakłady pracy. Wszyscy pracownicy we wszystkich zakładach pracy w Polsce. Czy w Zakopanem, czy w Pcimiu Dolnym, na Mazurach, w górach – gdziekolwiek grupa inicjatywna mogła założyć związek i wystąpić o zarejestrowanie statutu w sądzie. Porozumienie nie dotyczyło jednego zakładu pracy, tylko całego kraju. I właściwie na tym polega jego wielkość.
Rozmowa uczniów III LO w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami Huty Katowice · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Po dwóch stronach strajku”Fragment rozmowy · 1:01
„Można się różnić, ale trzeba rozmawiać”
Bruno Berner, mistrz na Wielkich Piecach, i Józef Mazur
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Bruno Berner: Ja powiem tak. Ja akurat byłem lewicowy. Jestem do dzisiaj i umrę jako człowiek lewicowy. Nie lubię nadmiernej religijności w tym wszystkim, co się tu działo. Ale to była, powiedzmy, walka silnych ze słabymi. Ci słabi chcieli być silniejsi. Nie oceniam ludzi Solidarności wszystkich jednakowo, ale było kilku przywódców, którym zależało na tym, żeby zrobić zamieszanie w hucie. I to się udawało.
[…] pominięty fragment rozmowy
Józef Mazur: Jak wcześniej powiedziałem, kolega miał odmienne poglądy. Nieraz tak dyskutowaliśmy, że koledzy się dziwili, że jeszcze się nie pobiliśmy. Po prostu trzeba rozmawiać. Ty mówisz swoje, ja swoje. A potem razem wychodziliśmy za bramę.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Zamknęli mnie dzień wcześniej”Fragment rozmowy · 1:19
„A mnie zamknęli 12 grudnia”
Były kolejarz, dyżurny ruchu w Hucie Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Uczennica: Mamy pytanie o stan wojenny. Jak pan go przeżył?
Rozmówca: Stan wojenny oficjalnie rozpoczął się 13 grudnia, a mnie zamknęli 12 grudnia. Więc kiedy to się działo, byłem w więzieniu i nie bardzo wiedziałem, co się dzieje. Mieliśmy tylko kołchoźnik, taki głośnik. Nadawali przez niego, że przemysł hutniczy pracuje normalnie – że zakłady zjednoczone w Ministerstwie Hutnictwa pracują normalnie. A tutaj były czołgi i huta nie pracowała.
Rozmówca: Ale Huta Katowice nie była w rejestrze Ministerstwa Hutnictwa. Więc kiedy mówili, że w zakładach ministerstwa jest porządek i nie ma strajku, to jakby była prawda. Huta Katowice była innym zakładem.
Rozmowa uczennic liceum im. Stefana Żeromskiego z byłym pracownikiem Huty Katowice · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „A kto ty jesteś?”Fragment rozmowy · 1:40
„A kto ty jesteś?”
Józef Mazur, tokarz na Walcowni Średniej
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Józef Mazur: Jedna rzecz mi się przydarzyła w czasie strajku. Wcześniej u nas na wydziale, w szatni, był taki pan. Zawsze grzeczny, dużo opowiadał, rozmawiał, wyjaśniał różne sprawy. Kiedy wybuchł strajk, któregoś dnia na walcownię przyszedł ksiądz. Być może trochę wyciszył nastroje. Była msza święta. A kiedy ksiądz odchodził, powiedział, że zostawia nas z księdzem.
Józef Mazur: Jak się okazało – ja tego nie wiedziałem – w Kościele katolickim istnieje coś takiego jak księża robotnicy. I ten pan, który tak pięknie opowiadał w szatni, okazał się księdzem. Święcenia kapłańskie dostał od Karola Wojtyły.
Józef Mazur: A później, wiadomo, jak to się skończyło. Człowiek przyszedł do domu zarośnięty, brudny. Pamiętam jak dziś: mój syn miał wtedy chyba cztery lata. „A kto ty jesteś?”. Nie poznał mnie. Teraz mówi się o tym może lekko, ale to była bardzo duża trauma.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Najpierw zobacz w nim człowieka”Fragment rozmowy · 0:40
„Dać mu po prostu szansę”
Józef Mazur, tokarz na Walcowni Średniej
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Józef Mazur: …w drugiej osobie trzeba przede wszystkim widzieć człowieka i dać mu szansę.
[…] pominięty fragment rozmowy
Józef Mazur: Ja już nieraz zupełnie o tym zapomniałem, ale miło jest, kiedy ktoś pamięta, że kiedyś podało mu się rękę. Gdyby go wtedy zwolnili, nie wiadomo, jak potoczyłoby się jego życie. Dlatego i wam mówię: zawsze trzeba w drugim człowieku widzieć człowieka. Może chwilowo zbłądził. Dajcie mu po prostu szansę.
Rozmowa uczennic z Józefem Mazurem i Brunonem Bernerem · CC BY-SA 4.0
Mikrohistoria: „Byliśmy dobrymi inżynierami, ale nie znaliśmy wolnego rynku”Fragment rozmowy · 1:08
„Klient nie stoi do ciebie w kolejce”
Były dyrektor Huty Katowice
Zapis rozmowy (tekst nagrania)
Rozmówca: Szczególnie kiedy przychodzi rok dziewięćdziesiąty i przemiany społeczno-gospodarcze, musieliśmy się pewnych rzeczy nauczyć. Byliśmy niezłymi inżynierami, nie mieliśmy kompleksów wobec Zachodu. Ale jednej rzeczy nie umieliśmy: nie mieliśmy kontaktu z wolnym rynkiem, z ekonomią. Zderzyliśmy się z tym w dziewięćdziesiątym roku. To było bolesne zderzenie, naprawdę, wierzcie nam.
Rozmówca: Na tym polega różnica między gospodarką sterowaną centralnie a rynkową. Wcześniej Warszawa mówiła: chleb ma kosztować tyle, stal tyle, a ubranie tyle. Taki był świat do dziewięćdziesiątego roku. A potem nagle: ile chcesz, tyle żądaj. Nie masz klienta? To chodź za nim, szukaj. Klient nie stoi do ciebie w kolejce. Obniż ceny, dawaj rabaty, naucz się go obsługiwać. To była szokowa zmiana. Bardzo, bardzo bolesna.
Rozmowa uczniów III LO w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami Huty Katowice · CC BY-SA 4.0



