Mikrohistorie · 02 / 12

„Mieszkanie za trzy lata”Jak Huta Katowice zmieniała życie rodzin

Dla wielu młodych ludzi przyjazd do pracy w Hucie Katowice oznaczał coś więcej niż rozpoczęcie kariery zawodowej. Była to szansa na własne mieszkanie, założenie rodziny i zbudowanie życia od podstaw. Jednym z nich był Józef Mazur, który w 1976 roku przyjechał do Zagłębia z rodzinnych stron, zachęcony perspektywą, na którą gdzie indziej musiałby czekać przez dziesięciolecia.

Uczestnicy spaceru na osiedlu, w tle wysoki blok
Spacer śladami osiedli hutniczych, 23.10.2026 Zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · CC BY-SA 4.0

Józef Mazur pochodził z południowo-wschodniej Polski, z terenu dzisiejszego województwa podkarpackiego. W chwili podjęcia decyzji o wyjeździe był młodym człowiekiem, świeżo po odbyciu służby wojskowej. W rodzinie było kilkoro dzieci, a starsze rodzeństwo stopniowo musiało szukać własnego miejsca w życiu.

Jak sam wspominał, chodziło również o to, żeby „zrobić miejsce młodszym”. Nie oznaczało to jednak wyłącznie opuszczenia rodzinnego domu. Młody człowiek musiał zdecydować, gdzie znaleźć zatrudnienie i w jaki sposób zapewnić sobie warunki do samodzielnego życia.

W rodzinnych stronach perspektywy mieszkaniowe były bardzo ograniczone. Według wspomnień Józefa Mazura na przydział mieszkania trzeba było czekać nawet około czterdziestu lat. Tymczasem budowana w Dąbrowie Górniczej Huta Katowice oferowała swoim przyszłym pracownikom coś, co dla młodych ludzi miało ogromną wartość.

„W moich regionach tam oczekiwanie na mieszkanie to było około 40 lat. A tutaj Huta proponowała w ciągu trzech lat”

wspominał.

Wiadomości o budowie wielkiego kombinatu przemysłowego docierały do różnych części kraju. Huta potrzebowała pracowników, a możliwość otrzymania mieszkania stanowiła istotną zachętę do przeprowadzki. Józef Mazur postanowił skorzystać z tej szansy.

Do Zagłębia przyjechał w maju, razem ze swoją narzeczoną. Oboje rozpoczynali nowy etap życia z dala od rodzinnych stron. Przeprowadzka wiązała się z niepewnością, ale również z nadzieją na stabilizację i wspólną przyszłość.

Mazur podjął pracę na Wydziale Walcowni Średniej jako tokarz zajmujący się obróbką walców. Nie oznaczało to jednak natychmiastowego rozpoczęcia pracy przy urządzeniach nowego zakładu. Podobnie jak wielu innych pracowników musiał najpierw zdobyć przygotowanie zawodowe odpowiednie do specyfiki produkcji hutniczej.

Wkrótce po zatrudnieniu skierowano go na roczne szkolenie do Huty Kościuszko w Chorzowie. Następnie przez kolejne pół roku szkolił się w Hucie im. Feliksa Dzierżyńskiego. Dopiero po zakończeniu przygotowania wrócił na swój wydział w Hucie Katowice.

Pierwszy kontakt z wielkim zakładem zrobił na nim ogromne wrażenie. Wcześniej pracował w niewielkim przedsiębiorstwie i nie był przygotowany na skalę przemysłowego kombinatu.

„Kiedy przyjechałem i zobaczyłem ten ogrom, pierwszym uczuciem było przerażenie”

przyznawał po latach.

Słyszał wcześniej, że praca w hucie jest ciężka, jednak rzeczywistość przerosła jego wyobrażenia. Mimo początkowych trudności postanowił zostać. Wkrótce się ożenił, pojawiły się dzieci, a odpowiedzialność za rodzinę stała się dodatkową motywacją do dalszej pracy.

Historia Józefa Mazura nie była odosobniona. W latach siedemdziesiątych do Huty Katowice przyjeżdżali ludzie z różnych regionów Polski, często z podobnych powodów. Wraz z rozwojem zakładu powstawały nowe osiedla i infrastruktura potrzebna rosnącej liczbie mieszkańców.

W innych wywiadach dawni pracownicy huty wspominali, że młode małżeństwa otrzymywały własne mieszkania w wieku dwudziestu kilku lat, podczas gdy w wielu częściach kraju ludzie znacznie starsi nadal mieszkali z rodzicami. Własne M3 czy M4 oznaczało możliwość samodzielnego urządzenia domu i rozpoczęcia nowego etapu życia.

Józef Mazur przepracował w Hucie Katowice 36 lat. Na emeryturę odszedł w wieku 60 lat, ponieważ wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Po wielu latach związał więc niemal całe swoje życie zawodowe z miejscem, do którego przyjechał jako młody człowiek po wojsku.

Jego wspomnienia pokazują, że historia Huty Katowice to nie tylko dzieje budowy wielkiego zakładu przemysłowego. To również historia ludzi, którzy przenosili się setki kilometrów od rodzinnych domów, zakładali rodziny i tworzyli nowe społeczności Zagłębia Dąbrowskiego.

Dla Józefa Mazura wszystko zaczęło się od perspektywy mieszkania, na które nie trzeba było czekać czterdziestu lat. Ta decyzja okazała się początkiem trzydziestu sześciu lat pracy i życia związanego z Hutą Katowice.

Mikrohistorie powstały na podstawie rozmów młodzieży z dawnymi pracownikami Huty Katowice, prowadzonych w ramach projektu „Od huty do wspólnoty”.

Tekst: zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · licencja CC BY-SA 4.0

Wszystkie mikrohistorie

Flaga i godło Rzeczypospolitej Polskiej

Dofinansowano ze środków budżetu państwa

Program Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026, ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

„Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”

Dofinansowanie
54 000,00 zł
Całkowita wartość zadania
63 530,00 zł
Umowa
nr MHP/PJWR/II/2026/120 z

Międzypokoleniowe warsztaty, spacer śladami Porozumienia, rozmowy młodzieży ze świadkami historii i interaktywna mapa „Punkty Porozumienia”, które przybliżają pamięć o Porozumieniu Dąbrowskim z 1980 roku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026.