Punkty Porozumienia

Od huty
do wspólnoty.

Poznaj Dąbrowę Górniczą przez miejsca i wydarzenia związane z Porozumieniem Dąbrowskim z 1980 roku.

Odkryj mapę

Miejsca · Wydarzenia · Pamięć

Porozumienie Dąbrowskie
11 września 1980

Historia zapisana w mieściePoznaj wydarzenia

01 / Miejsca

Mapa porozumienia

Wczytywanie mapy…

Huta Katowice. Tu podpisano porozumienie

11 września 1980 roku w Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej przedstawiciele robotników i komisji rządowej podpisali porozumienie. Dokument potwierdzał możliwość tworzenia niezależnych związków zawodowych. Był ważnym dopełnieniem porozumień zawartych w Szczecinie, Gdańsku i Jastrzębiu-Zdroju.

Pełna karta miejsca

Brama Huty Katowice

Brama powstała w czasach PRL. Budowę Huty Katowice rozpoczęto w kwietniu 1972 roku. Brama była wejściem dla tysięcy pracowników każdego dnia. Była ona symbolem przemysłu. Na zdjęciu bramy uczestnicy zaznaczyli: główne wejście, widoczne hale walcowni, kominy stalowni, biurowce i bramki wejściowe.

Pełna karta miejsca

Pomnik Porozumienia Dąbrowskiego

Pomnik znajduje się przed bramą Huty Katowice. Jest dostępny dla każdego, aby móc zapoznać się z historią. Jest upamiętnieniem 30. rocznicy Porozumienia Dąbrowskiego. Jest dedykowany uczestnikom, którzy przyczynili się do wolności, oraz tym, którzy w przyszłości będą ją realizować.

Pełna karta miejsca

Krzyż przy Hucie Katowice

Na terenie Huty Katowice, tuż za bramą, stoi krzyż strzeżony przed wandalizmem. Pomnik ten powstał w imieniu pomordowanych walczących pracowników huty. Na krzyżu znajduje się korona cierniowa symbolizująca cierpienie i poświęcenie na rzecz ogólnego dobra. Jego umieszczenie przypomina pracownikom przychodzącym do pracy o ciężkiej historii lat 80.

Pełna karta miejsca

Osiedle Kasprzaka

Osiedle Kasprzaka w Dąbrowie Górniczej to duże osiedle mieszkaniowe z wielkiej płyty, które powstało w latach 70. XX wieku. Wybudowano je jako zaplecze socjalne dla pracowników Huty Katowice, w miejscu zburzonej dawnej osady Działki. Przy ulicy Kasprzaka znajduje się pomnik upamiętniający historię tej okolicy. W 1980 roku tutejsi mieszkańcy i ich rodziny aktywnie wspierali strajki robotnicze, które doprowadziły do podpisania Porozumienia Dąbrowskiego. Miejsce to doskonale obrazuje proces tworzenia się zjednoczonej społeczności lokalnej. Warto je odwiedzić, aby poczuć ducha dawnej solidarności i poznać robotniczą historię regionu.

Pełna karta miejsca

Osiedle Manhattan

Osiedle znajduje się między Dąbrową Górniczą a Gołonogiem. Jest największym skupiskiem bloków i ludzi. Znajduje się na trasie komunikacyjnej do Huty Katowice. Osiedle zostało unowocześnione: powstał tam nowy parking oraz system segregacji.

Pełna karta miejsca

Reden – „Mijanka”

Historyczny węzeł komunikacyjny Dąbrowy Górniczej, stanowiący strategiczny punkt łączący centrum miasta z osiedlami robotniczymi oraz trasą dojazdową do Huty Katowice. W 1980 roku miejsce to było osią codziennych dojazdów tysięcy pracowników kombinatu oraz przestrzenią przepływu informacji, kolportażu ulotek i kształtowania się lokalnej wspólnoty mieszkańców w czasie zrywu solidarnościowego.

Pełna karta miejsca

02 / Wydarzenia

Sierpień i wrzesień 1980

11.09.1980

Porozumienie Dąbrowskie (Katowickie)

W Hucie Katowice w Dąbrowie Górniczej podpisano porozumienie dotyczące gwarancji działalności niezależnych związków zawodowych w całym kraju.

Źródła: IPN — Dzieło ludzi wewnętrznie wolnych

03 / Mikrohistorie

Ludzie huty

Mikrohistorie powstały na podstawie rozmów młodzieży z dawnymi pracownikami Huty Katowice, prowadzonych w ramach projektu „Od huty do wspólnoty”. Dwanaście opowieści o pracy, rodzinie, strajku i porozumieniu ponad podziałami.

Mikrohistoria 03 · wyróżniona

„Huta nigdy nie zasypiała”

Życie w rytmie trzech zmian

Kiedy mieszkańcy Dąbrowy Górniczej kończyli dzień, w Hucie Katowice praca trwała nadal.

Czytaj historię

Fragment rozmowy · 1:02

„Huta nie zamierała, nie usypiała”

Były dyrektor Huty Katowice

Zapis rozmowy (tekst nagrania)

Rozmówca: Im dalej od tamtego czasu, tym bardziej człowiek wypiera z pamięci rzeczy niedobre. W tak wielkiej zbiorowości nie da się nie spotkać kogoś nieżyczliwego. Na budowie było pięćdziesiąt tysięcy ludzi, potem załoga liczyła około dwudziestu tysięcy, a przez wiele lat około szesnastu tysięcy.

Rozmówca: Wiecie, to trzy zmiany. Huta żyła całą dobę. Huta nie zamierała, nie usypiała. Świątek, piątek, Boże Narodzenie, Wielkanoc, sylwester – huta żyła. W pierwszych latach, jako młodzi ludzie, pracowaliśmy oczywiście w systemie zmianowym, więc trochę świąt spędzonych w hucie mam.

Rozmowa uczniów III LO w Dąbrowie Górniczej z byłymi pracownikami Huty Katowice · CC BY-SA 4.0

Spust surówki w Hucie Katowice, 1980 · Zbiory Muzeum Miejskiego „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej

Wszystkie mikrohistorie 12

04 / Głosy pokoleń

Młodzież i seniorzy przy jednym stole

Na warsztatach międzypokoleniowych grupy młodzieży i seniorów odpowiadały na pytania o historię Huty Katowice i jej znaczenie dziś. Poniżej ich słowa z kart pracy.

Seniorka i młodzież wspólnie wypełniają kartę pracy przy stole
Warsztaty międzypokoleniowe, 29.10.2026 · Zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · CC BY-SA 4.0
Starsza uczestniczka i nastolatek piszą przy wspólnym stole
Praca w grupie nad kartą pracy, 29.10.2026 · Zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · CC BY-SA 4.0

Co historia mówi nam dzisiaj?

Karta pracy nr 3 · Nasze przesłanie dla przyszłych pokoleń

  • Czego młodzi ludzie mogą nauczyć się od pokolenia Solidarności?

    Przyszłym pokoleniom radzimy więcej rozmawiać ze starszymi pokoleniami oraz doceniać historię przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

    Grupa 1

  • Czy solidarność jest potrzebna również dzisiaj?

    Nigdy nie bądźcie obojętni na krzywdę innych, bo najmniejszy gest wsparcia ma ogromne znaczenie. Razem można więcej zrealizować, siła tkwi w jedności. Budujmy i pielęgnujmy empatię i otwartość na drugiego człowieka. Solidarność to fundament lepszego, bezpieczniejszego świata.

    Grupa 2

  • Dlaczego mieszkańcy powinni znać historię swojego miasta?

    Powinniśmy pamiętać o tym, że to, jak wygląda nasze obecne życie, jest skutkiem wydarzeń historycznych. Powinniśmy być dumni z historii regionu i rozprzestrzeniać prawdę o niej. Wydarzenia naszego miasta miały wpływ na losy kraju.

    Grupa 3

  • Jak zachęcić młodych ludzi do poznawania historii?

    Żeby nie bać się zadawać pytań oraz szukać swojej wiedzy w wielu źródłach. Żeby odbudowywać pamięć na śladach zatartej pamięci. Nie zapominajmy o dorobku poprzednich pokoleń.

    Grupa 5

Historia oczami dwóch pokoleń

Karta pracy nr 1 · Nasz najważniejszy wniosek

  1. Historia Huty i porozumienia to fundament naszej lokalnej tożsamości. Pokazuje ona, że Dąbrowa Górnicza była kluczowym sercem walki o wolną Polskę, a solidarność i odwaga robotników ukształtowały nie tylko krajobraz miasta, ale też dały wolność całemu krajowi.

    Grupa 1 · młodzież

  2. Młode pokolenie powinno czerpać jak najwięcej z doświadczenia starszych, starać się wyciągać wnioski z historii, by nie popełniać ponownie błędów.

    Grupa 2 · młodzież

  3. Skupmy się na historii przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

    Grupa 3 · młodzież

  4. Dowiedzieliśmy się prawdy, gdzie zostało podpisane porozumienie.

    Grupa 4

  5. Pamiętajmy o naszej historii.

    Grupa 5 · młodzież

  6. Prawda o historii Dąbrowy Górniczej.

    Grupa 6 · seniorzy

Karty pracy uczestników warsztatów międzypokoleniowych projektu „Od huty do wspólnoty”, 2026. Teksty z drobną korektą pisowni.

Archiwum

Z archiwum projektu

Otwórz archiwum

05 / O projekcie

Pamięć ma
swoje miejsce.

„Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”

Punkty Porozumienia są częścią projektu poświęconego lokalnej pamięci 1980 roku w Dąbrowie Górniczej. To miejsce dla mieszkańców, młodzieży, nauczycieli i seniorów.

Organizator

Fundacja Instytut Inicjatyw Lokalnych
im. prof. Waleriana Pańki

Odwiedź stronę Instytutu

Materiały

Materiały edukacyjne

Prezentacje czterech warsztatów oraz materiały z zajęć w Muzeum „Sztygarka”: prezentacja, gra negocjacyjna, kalendarium i krzyżówki. Pliki PDF są do druku, a pliki DOCX do własnej edycji.

Slajd 1: Okładka: logo Muzeum „Sztygarka” i hasło „Ucz się z nami!”

01 / 14 Okładka: logo Muzeum „Sztygarka” i hasło „Ucz się z nami!”

Prezentacja · Wykład · 14 slajdów

Porozumienie Dąbrowskie 11 IX 1980, czyli więcej niż regionalna „Solidarność”

Prezentacja z wykładu otwierającego warsztat: od budowy Huty Katowice, przez życie na nowych osiedlach, po strajk i porozumienie z 1980 roku. 14 slajdów ze zdjęciami ze zbiorów muzeum.

dr Mateusz Siembab, Muzeum Miejskie „Sztygarka” · Publikacja za zgodą; zdjęcia ze zbiorów Muzeum „Sztygarka”

Gra negocjacyjna · ok. 45 minut

Czy zakończyć strajk w Hucie Katowice?

Symulacja rozmów z 2 września 1980 r. Dwie grupy – robotnicy i dyrekcja – mają cele, ustępstwa i poufne informacje. Sześć etapów, protokół do wypełnienia, pytania do dyskusji i komentarz historyczny dla prowadzącego.

Materiał warsztatu w Muzeum Miejskim „Sztygarka” · Publikacja za zgodą

Karta pracy · 10 wydarzeń

Intuicyjne kalendarium

Dziesięć wydarzeń z sierpnia i września 1980 roku do ułożenia we właściwej kolejności – z uzasadnieniem wyboru pierwszego i ostatniego. Liczy się logika, nie encyklopedyczna wiedza.

Materiał warsztatu w Muzeum Miejskim „Sztygarka” · Publikacja za zgodą

Krzyżówka · 13 haseł

„Porozumienie Dąbrowskie” – krzyżówka nr 1

13 haseł o treści porozumienia i jego sygnatariuszach. Pierwsze litery tworzą nazwę wydziału, na którym 28 sierpnia 1980 r. hutnicy przerwali pracę.

Materiał warsztatu w Muzeum Miejskim „Sztygarka” · Publikacja za zgodą

Krzyżówka · 11 haseł

„Porozumienie Dąbrowskie” – krzyżówka nr 2

11 haseł o ludziach i instytucjach związanych z porozumieniem. Hasło główne to siedziba komitetu założycielskiego po przeprowadzce do Katowic.

Materiał warsztatu w Muzeum Miejskim „Sztygarka” · Publikacja za zgodą

Wynik warsztatu · Skan · 1 strona

Protokół wypełniony podczas gry

Tak skończyła się gra na warsztacie 15 października: uczestnicy podpisali porozumienie – zgoda na powstanie niezależnych związków, bez konsekwencji dla strajkujących, postulaty ogólnopolskie do strony rządowej.

Uczestnicy warsztatu w Muzeum Miejskim „Sztygarka” · Publikacja za zgodą

Flaga i godło Rzeczypospolitej Polskiej

Dofinansowano ze środków budżetu państwa

Program Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026, ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

„Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”

Dofinansowanie
54 000,00 zł
Całkowita wartość zadania
63 530,00 zł
Umowa
nr MHP/PJWR/II/2026/120 z

Międzypokoleniowe warsztaty, spacer śladami Porozumienia, rozmowy młodzieży ze świadkami historii i interaktywna mapa „Punkty Porozumienia”, które przybliżają pamięć o Porozumieniu Dąbrowskim z 1980 roku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026.