Mikrohistorie · 01 / 12

„W półbutach na budowę giganta”Pierwsze dni w Hucie Katowice

Archiwalna plansza: obrady budowlańców i konstrukcja budowanej walcowni
Fragment budowy Walcowni Blach 2000, 1980. Fot. B. Jaskólski Zbiory Muzeum Miejskiego „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej · Publikacja za zgodą (zbiory Muzeum „Sztygarka”)

W latach siedemdziesiątych XX wieku Dąbrowa Górnicza stała się miejscem jednej z największych inwestycji przemysłowych w Polsce. Budowa Huty Katowice przyciągała tysiące ludzi, którzy widzieli w niej szansę na pracę, samodzielność i rozwój zawodowy. Dla wielu młodych pracowników przyjazd do powstającego zakładu oznaczał początek zupełnie nowego życia. Nie wszyscy jednak zdawali sobie sprawę z tego, jakie warunki zastaną na miejscu.

Jednym z nich był młody człowiek po studiach technicznych, pochodzący z Zawiercia. Jego droga zawodowa początkowo miała wyglądać zupełnie inaczej. Planował studiować medycynę, jednak nie dostał się na wymarzony kierunek. Ponieważ w tamtych czasach obowiązywała zasadnicza służba wojskowa, zdecydował się przystąpić do egzaminów na politechnikę. Został przyjęty i ostatecznie związał swoją przyszłość z przemysłem.

Po ukończeniu studiów miał podjąć pracę w Hucie Zawiercie, ponieważ korzystał ze stypendium związanego z tym zakładem. Nie chciał jednak rozpoczynać kariery w miejscu, w którym pracowało wielu członków jego rodziny. Zależało mu na samodzielnym zdobywaniu doświadczenia i budowaniu własnej pozycji zawodowej.

„Nie chcę wujkom zawdzięczać, ja idę do tej dużej Huty”

wspominał swoją decyzję podczas spotkania z młodzieżą.

Wybór padł na Hutę Katowice, która znajdowała się jeszcze w budowie. Młody pracownik zdecydował się rozpocząć pracę przy wielkich piecach, jednym z najważniejszych elementów powstającego kombinatu. Już pierwszy kontakt z zakładem pokazał mu, że rzeczywistość znacznie odbiegała od wyobrażeń.

Pracowników przyjmowano w niewielkim, prowizorycznym budynku. Wokół trwały roboty budowlane, a nieutwardzony teren sprawiał problemy nawet podczas zwykłego przemieszczania się.

Najbardziej zapamiętał czerwoną glinę, w którą wszedł zaraz po przyjeździe. Był ubrany w zwyczajne półbuty, zupełnie nieprzystosowane do warunków panujących na wielkim placu budowy. Ten pozornie drobny szczegół pozostał w jego pamięci po wielu latach jako jedno z pierwszych wspomnień związanych z Hutą Katowice.

Podobne obrazy zachował drugi uczestnik rozmowy, który po raz pierwszy pojawił się w Hucie Katowice 3 marca 1976 roku, jeszcze przed uruchomieniem produkcji. Wspominał ogromne błoto, trudne warunki oraz nieustanny ruch ciężarówek i autobusów dowożących ludzi na budowę.

Zmieniała się nie tylko sama huta, lecz także jej otoczenie. Dąbrowa Górnicza była wtedy znacznie mniejsza. W miejscach, gdzie później powstały osiedla mieszkaniowe, znajdowały się jeszcze pola. Budowa zakładu wpływała więc na cały krajobraz miasta, a nie tylko na tereny przemysłowe.

Skala przedsięwzięcia była ogromna. Według wspomnień rozmówców przy budowie huty pracowało około 50 tysięcy osób. Przybywali z różnych części kraju, z odmiennymi doświadczeniami i przygotowaniem zawodowym. Wielu z nich dopiero tutaj poznawało specyfikę ciężkiego przemysłu.

Pierwsze miesiące były czasem nauki, organizowania pracy i uruchamiania kolejnych instalacji. Szczególnym wyzwaniem pozostawało bezpieczeństwo. Praca przy urządzeniach hutniczych wymagała dyscypliny, odpowiedzialności i znajomości zagrożeń. Nawet pozornie niewielki błąd mógł prowadzić do poważnego wypadku.

Mimo trudnych warunków obaj rozmówcy po latach pozytywnie oceniali decyzję o związaniu swojego życia zawodowego z Hutą Katowice. Zakład stwarzał możliwości zdobywania doświadczenia, awansu i uczestnictwa w przedsięwzięciu, którego rozmiary trudno było porównać z wcześniejszymi miejscami pracy.

Historia pierwszych dni na budowie przypomina, że za wielkimi inwestycjami przemysłowymi kryły się indywidualne decyzje i doświadczenia tysięcy ludzi. Jedni przyjeżdżali w poszukiwaniu mieszkania, inni wyższych zarobków albo zawodowej samodzielności. Zastawali błoto, prowizoryczne budynki i trudne warunki, a mimo to decydowali się zostać.

Dla młodego pracownika z Zawiercia wejście w półbutach na teren powstającej huty było początkiem drogi zawodowej, którą po wielu latach nadal wspominał jako ważne doświadczenie swojego życia.

Mikrohistorie powstały na podstawie rozmów młodzieży z dawnymi pracownikami Huty Katowice, prowadzonych w ramach projektu „Od huty do wspólnoty”.

Tekst: zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · licencja CC BY-SA 4.0

Wszystkie mikrohistorie

Flaga i godło Rzeczypospolitej Polskiej

Dofinansowano ze środków budżetu państwa

Program Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026, ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

„Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”

Dofinansowanie
54 000,00 zł
Całkowita wartość zadania
63 530,00 zł
Umowa
nr MHP/PJWR/II/2026/120 z

Międzypokoleniowe warsztaty, spacer śladami Porozumienia, rozmowy młodzieży ze świadkami historii i interaktywna mapa „Punkty Porozumienia”, które przybliżają pamięć o Porozumieniu Dąbrowskim z 1980 roku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026.