Mikrohistorie · 04 / 12

„Jeden za drugim”Przyjaźnie, które rodziły się w hucie

Do Huty Katowice przyjeżdżali z różnych zakątków Polski. Mówili odmiennymi gwarami, wychowywali się w różnych środowiskach i często nie znali nikogo w Zagłębiu Dąbrowskim. Łączyła ich praca w ogromnym zakładzie przemysłowym, która z czasem stawała się początkiem wieloletnich znajomości i przyjaźni. Jak wspominają Bruno Berner i Józef Mazur, w tamtych czasach ludzie potrafili być sobie znacznie bliżsi, niż mogłoby się wydawać.

Archiwalne zdjęcie brygady hutników w kaskach przy konwertorze
Brygada Zbigniewa Zimosza, stalownia Huty Katowice, konwertor nr 1. Fot. T. Dymarski Zbiory Muzeum Miejskiego „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej · Publikacja za zgodą (zbiory Muzeum „Sztygarka”)

W drugiej połowie lat siedemdziesiątych Huta Katowice przyciągała pracowników z całego kraju. Powstający kombinat potrzebował ludzi o różnych kwalifikacjach: hutników, tokarzy, elektryków, mechaników i pracowników transportu. Dla wielu zatrudnienie w hucie oznaczało również przeprowadzkę i rozpoczęcie życia w zupełnie nowym otoczeniu.

Józef Mazur przyjechał do Dąbrowy Górniczej z południowo-wschodniej Polski, świeżo po odbyciu służby wojskowej. Rozpoczął pracę w 1976 roku, na Wydziale Walcowni Średniej. Wspominał, że pierwsze zetknięcie z ogromnym zakładem było dla niego trudnym doświadczeniem. Wcześniej pracował w niewielkim przedsiębiorstwie, dlatego skala Huty Katowice początkowo go przeraziła.

Z czasem jednak przyzwyczaił się do nowych warunków. Ważną rolę odegrali ludzie, z którymi codziennie pracował. Mimo że pochodzili z odległych miejscowości i regionów, szybko znajdowali wspólny język.

„Jeden przyjechał z Kieleckiego, drugi, wtedy to było Rzeszowskie. Ale jakiś taki wspólny temat był”

wspominał Józef Mazur.

Według jego relacji atmosfera między pracownikami była wówczas szczególna. Ludzie chętnie rozmawiali, dzielili się doświadczeniami i interesowali sprawami kolegów. Różnice w pochodzeniu nie stanowiły przeszkody w budowaniu wzajemnych relacji.

Podobnie tamte lata zapamiętał Bruno Berner, który przepracował w Hucie Katowice 33 lata, do 2008 roku. Jako mistrz na Wielkich Piecach miał okazję współpracować z wieloma osobami i obserwować zmiany zachodzące w zakładzie.

„Powiem pani tak: atmosfera w pracy była lepsza niż teraz. Ludzie bardziej się szanowali”

podkreślał podczas rozmowy z młodzieżą.

W jego wspomnieniach najważniejsza była serdeczność, która towarzyszyła codziennym kontaktom. Pracownicy interesowali się nie tylko swoimi obowiązkami, ale także samą hutą i jej rozwojem. Wielu traktowało ją jako wspólne przedsięwzięcie, w którego tworzeniu uczestniczyli.

Przyjaźnie nie kończyły się wraz z zakończeniem zmiany. Józef Mazur wspominał, że po pracy koledzy często spotykali się poza zakładem. Niekiedy wystarczyło, że ktoś zaproponował wspólne wyjście, a pozostali chętnie się przyłączali.

„Gdy ktoś rzucił hasło, żeby po pracy pójść na piwko, wszyscy wychodzili i szli razem”

Takie spotkania pozwalały lepiej się poznać. Dla pracowników, którzy przyjechali do Zagłębia z innych części Polski, znajomości zawierane w hucie mogły być szczególnie ważne. Praca stawała się miejscem budowania nowego środowiska społecznego.

Nie oznaczało to jednak, że wszyscy byli zgodni i nigdy nie dochodziło między nimi do konfliktów. Rozmówcy wspominali również różnice charakterów i poglądów. Zwracali jednak uwagę, że przez wiele lat potrafili utrzymywać dobre relacje mimo nieporozumień.

Z perspektywy czasu obaj dostrzegali zmianę atmosfery. Bruno Berner opowiadał, że pod koniec swojej pracy obserwował coraz większą rywalizację o stanowiska.

„Kiedy odchodziłem, widziałem już walkę o stołki”

wspominał.

Józef Mazur również zauważał stopniowe osłabienie dawnych więzi. Jego zdaniem coraz częściej pojawiały się zazdrość i rywalizacja, które zastępowały wcześniejszą otwartość.

„Później zaczęło się to, co brzydko nazywa się wyścigiem szczurów”

oceniał.

Mimo tych zmian wspomnienia o dawnych kolegach pozostały dla niego bardzo ważne. Podczas wywiadu podkreślał, że również po przejściu na emeryturę utrzymuje kontakty z ludźmi poznanymi w zakładzie. Spotykają się, rozmawiają i wracają pamięcią do wspólnie przeżytych lat.

Nie wszyscy zgadzają się ze sobą w sprawach politycznych czy społecznych. Nie przeszkadza im to jednak w podtrzymywaniu znajomości.

„Można się różnić, ale trzeba rozmawiać i wyjaśniać sobie sprawy”

podkreślał Józef Mazur.

Historia ich zawodowych przyjaźni przypomina, że Huta Katowice była nie tylko miejscem produkcji stali. Stała się przestrzenią spotkania ludzi pochodzących z różnych regionów, środowisk i tradycji. To tutaj tworzyły się więzi, które często przetrwały znacznie dłużej niż sama praca zawodowa.

Dla Brunona Bernera i Józefa Mazura jednym z najważniejszych wspomnień pozostała właśnie ta dawna serdeczność. Choć przez lata zmieniały się warunki pracy, organizacja zakładu i relacje między pracownikami, przyjaźnie zawarte w hucie nadal stanowią ważną część ich osobistych historii.

Mikrohistorie powstały na podstawie rozmów młodzieży z dawnymi pracownikami Huty Katowice, prowadzonych w ramach projektu „Od huty do wspólnoty”.

Tekst: zespół projektu „Od huty do wspólnoty” · licencja CC BY-SA 4.0

Wszystkie mikrohistorie

Flaga i godło Rzeczypospolitej Polskiej

Dofinansowano ze środków budżetu państwa

Program Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026, ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

„Od huty do wspólnoty. Międzypokoleniowe laboratorium pamięci o Porozumieniu Dąbrowskim (Katowickim) 1980”

Dofinansowanie
54 000,00 zł
Całkowita wartość zadania
63 530,00 zł
Umowa
nr MHP/PJWR/II/2026/120 z

Międzypokoleniowe warsztaty, spacer śladami Porozumienia, rozmowy młodzieży ze świadkami historii i interaktywna mapa „Punkty Porozumienia”, które przybliżają pamięć o Porozumieniu Dąbrowskim z 1980 roku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Muzeum Historii Polski „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice”, edycja 2026.